T-werkgroep

Wanneer men tot een duidelijke diagnose van de genderklacht is gekomen, kan het opstarten van een hormonale behandeling worden overwogen. Eenvoudig uitgedrukt zijn hormonen stoffen die door bepaalde inwendige klieren van het lichaam worden geproduceerd en de secundaire geslachtskenmerken van de mens bepalen. Het is van essentieel belang dat de hormoonbehandeling op voorschrift en onder strikte controle van een endocrinoloog gebeurt, gezien de gezondheidsrisico's die hieraan verbonden zijn.

Er bestaan verschillende hormoonpreparaten en er kunnen verschillende doseringen worden toegediend. De endocrinoloog is bevoegd om het juiste hormoonpreparaat en de juiste hoeveelheid te bepalen en dit kan per individu verschillen.

Aan de hormoonbehandeling kunnen nevenwerkingen verbonden zijn en het toedienen van een té hoge dosis hormonen kan schadelijk zijn voor het individu. Ook levert een té hoge dosis niet meer resultaat op dan een juist aangepaste, wat door veel transgenders graag wordt genegeerd vanuit hun grote verlangen naar zo snel mogelijke resultaten op korte termijn. Men dient zich echter te realiseren dat de hormonale behandeling een zeer grote verandering bewerkstelligt in het normale lichamelijke functioneren en dat zulks slechts zeer geleidelijk, en dus met veel tijd en geduld kan worden bereikt.

Een hormonale behandeling start meestal eerst met het onderdrukken van de sekse-eigen hormoonproductieen pas daarna met het induceren van de verlangde seksekenmerken via substitutietherapie.

Bij transseksuele vrouwen wordt voor het stilleggen van de mannelijke hormonen meest gebruik gemaakt van preparaten als Androcur® of Cyproplex® (pilvorm). Belangrijkste effecten hiervan zijn een sterk verminderd libido, en verminderde lichaamsbeharing en spiermassa. Maar ook ongewenste effecten als vermoeidheid en lusteloosheid kunnen het gevolg zijn. Deze behandeling gaat door tot aan de geslachtsoperatie. De effecten van behandeling met antihormonen zijn reversibel. Het onderdrukken van de mannelijke hormonen kan ook gebeuren door meteen vrouwelijke hormonen toe te dienen, maar er zijn 2 belangrijke redenen om dit niet te doen: in de eerste plaats kunnen de dosissen vrouwelijke hormonen op deze manier lager gehouden worden om dezelfde effecten te bereiken en dat vermindert ook de hieraan verbonden risico's. In de tweede plaats heeft het toedienen van deze castratieve hormonen ook een diagnostische waarde: er kan vastgesteld worden of het resultaat hiervan als positief wordt ervaren of eerder als verlies. Toch wordt deze laatste behandelingsvorm door bepaalde endocrinologen sterk in vraag gesteld. Tegenwoordig wordt tijdens een korte periode van één à twee maanden een zuiver anti-mannelijke hormonen gegeven om de testosteron maximaal te onderdrukken alvorens met vrouwelijke hormonen te starten. Doch een evenwicht tussen de anti-mannelijke hormonen en de vrouwelijke hormonen is belangrijk om het transitieproces (emotioneel) evenwichtig te laten verlopen .

Het induceren van vrouwelijke kenmerken gebeurt dan weer door het toedienen van oestrogenen. Deze hormonen zijn in verschillende toedieningsvormen beschikbaar: pilvorm (o.a. Progynova® ), spuitvorm (o.a. Progynon-depot® ) - niet in België), pleisters (Estraderm® ) gelvorm (Oestrogel®) en zelfs als neusspray (Aerodiol®)). De effecten van deze behandeling zijn divers: borstontwikkeling, herverdeling van de vetlagen, zachtere huid, verfijnde gelaatscontouren, heupvorming, maar ook toename van emotionaliteit.

Bij transseksuele mannen wordt in de eerste plaats de werking van de vrouwelijke hormonen onderdrukt d.m.v. producten als Orgametril® of Provera®. Hierdoor wordt de menstruatie stilgelegd. Deze antihormonen dienen genomen te worden tot de operatie waar de baarmoeder en eileiders worden verwijderd. Mannelijke kenmerken worden verkregen door het toedienen van testosteron. Ook hier zijn een aantal toedieningswijzen voor handen: pilvorm (Undestor®), Andriol ®), pleistervorm (Androderm®), spuitvorm (Sustanon®), Testovirone-depot®) -niet meer in België beschikbaar). De voornaamste kenmerken van deze behandeling, zijn: het vermannelijken van de stem, toename van de spiermassa, verhoging van het libido, vettere huid, groei van de clitoris, toename van lichaams- en gelaatsbeharing en een lichte vermindering van het borstweefsel. Ongewenste effecten treden eveneens op: verhoogde kans op kaalheid, spier- en bottenpijn, verhoogde agressie.

De hormonale behandeling moet bij de huidige medische kennis levenslang doorgaan en vindt niet afzonderlijk plaats in het leven van de transgender. Zij is ingekaderd in zijn of haar totale leefsituatie en samenlopend met de eerste stappen naar een veranderde geslachtsrol op maatschappelijk vlak, of de zogenaamde real-life experience. Dit betekent dat de persoon stilaan zijn of haar anderszijn binnen de leef- en werksituatie bekend zal maken. Ook hier dient gewaarschuwd te worden voor overhaaste stappen teneinde de leefomgeving niet op een zeer confronterende manier te benaderen, met alle negatieve gevolgen vandien. Deze real-life fase neemt op zich ook weer reeds minstens 6 maanden in beslag. Er zal dan ook geen enkele geslachtsoperatie plaatsvinden indien deze periode van 6 maanden niet gerespecteerd werd.

Een uitgebreide handleiding rond hormonale behandeling kunt u downloaden (groot bestand!)via:
http://allserv.rug.ac.be/~pdsutter/over mannen, vrouwen en hun hormonen.doc